Strona o misjach ONZ

Strona o misjach ONZ
Przejdź do treści
UNIFIL 1992-2009

UNIFIL (United Nations Interim Force in Lebanon).

Misja ONZ w południowym Libanie to największa misja wojskowa pod egidą ONZ. Misję utworzono w roku 1978 po inwazji Izraela na Liban (tzw. Operacja Litani). Jest też misją gdzie służyło najwięcej Polaków. W skład polskiego kontyngentu wchodził batalion logistyczny, kompania inżynieryjna, kompania remontowa i szpital polowy w łącznej sile 470 (do niedawna ponad 600) żołnierzy. Kontyngent zapewniał wsparcie logistyczne dla całej misji liczącej ponad 4500 żołnierzy z dziesięciu państw całego świata. Polacy w 1992 roku przejęli od Szwedów szpital polowy aby w kolejnych latach przejąć batalion logistyczny i kompanię inżynieryjną (też od Szwedów, którzy całkowicie się wycofali) oraz kompanię remontową (od Norwegów, którzy też się wycofali likwidując swój batalion operacyjny).
Historia polskiego kontyngentu w Libanie zaczęła się 06.04.1992 r.*** gdy w rejon misji, do miejscowości Naqoura dotarła pierwsza dwudziestoosobowa grupa żołnierzy, pod dowództwem ppłk Wojciecha Aksamita. W grupie tej byli pierwsi lekarze medycyny, weterynarii, logistycy, farmaceuci. Mieli za zadanie rozpocząć organizację przejęcia od Szwedów szpitala (UNIFIL Hospital) oraz komórki medycznej w kwaterze głównej (UNIFIL HQ). Grupa dotarła na miejsce zwykłym samolotem rejsowym LOT TU-154M, Warszawa - Tel Aviv. Na lotnisku czekał autokar szwedzkiego Swedlog-u. Trzy tygodnie później doleciała zasadnicza część kontyngentu medycznego pod dowództwem płk lek. Jerzego Banacha. W tym miejscu należy podkreślić, że płk Jerzy Banach był głównym motorem i organizatorem całego przedsięwzięcia (wcześniej uczestniczył w rekonesansie). Zresztą trzon tego pierwszego kontyngentu medycznego stanowili "ludzie z Wrocławia". Pierwszym Szefem Służby Zdrowia w Kwaterze Głównej UNIFIL został płk dr n. med. Marek Rachwalik.  Niedługo potem jedna z miejscowych restauracji na Mingi Street przyjęła nazwę "Wrocław".
Zadaniem Polskiej Wojskowej Jednostki Medycznej /PWJM/ było zapewnienie stałej opieki medycznej i dentystycznej całemu stanowi osobowemu wszystkich kontyngentów UNIFIL, tj. ok. 6 tys. osób. oraz dodatkowo medyczna pomoc humanitarna dla ludności miejscowej. Nieopodal szpitala znajdowało się lądowisko śmigłowca Medevac, obsługiwane przez Włochów (Italair). Załogę medyczną tego śmigłowca stanowił polski zespół Medevac.
W Kwaterze Głównej mieliśmy 5-cio osobową komórkę medyczną dowodzoną przez Szefa Służby Zdrowia UNIFIL w której skład wchodził pełniący w praktyce rolę jego z-cy Naczelny Epidemiolog, mjr lek. wet. Sławomir Szkrobol (Force Hygiene Officer), Naczelny Farmaceuta (FMSO) ze swoją asystentką (AMSO), oraz sekretarka.
15.04.1994 r. Polacy przejęli od Szwedów batalion logistyczny. Powstał Pollog. Co niektórzy od tego czasu liczą pobyt Polaków w Libanie, co jest oczywistym merytorycznym błędem. Bardzo szybko jednak polski kontyngent jako całość stał się największy w całym UNIFIL-u bo łącznie, po przejęciu pododdziału inżynieryjnego w Jwayya i remontowego w Tibnin, plus ŻW, szpital i HQ było to zawsze ok. 620-660 żołnierzy. Przez misję w Libanie przewinęło się łącznie prawie 8 tys. polskich żołnierzy.
01.04.1995 r. Dowódcą Sił UNIFIL (Force Commander UNIFIL) a co za tym idzie Asystentem Sekretarza Generalnego ONZ, został polski generał bryg. dr Stanisław Woźniak. Na stanowisku dowódcy misji był do 30.09.1997 r. Dziś gen. bryg. w st. spocz. Stanisław Woźniak jest prezesem Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ.
11-12.05.1997 do Libanu z pielgrzymką zawitał papież Jan Paweł II. Na lotnisku w Bejrucie witany był przez polskiego dowódcę UNIFIL, a nad Libanem przemieszczał się białym śmigłowcem Italair z logo UN.
Misja w Libanie była też dla większości uczestników znakomitą okazją do zwiedzenia tego regionu, zarówno Izraela jak i Libanu. Wspomnienia bezcenne, pozostaną do końca życia.

Pod koniec 2009, w związku z ogólnym wycofywaniem kontyngentów z misji oenzetowskich, PKW Liban rozpoczął wycofywanie do kraju. 27 października zakończyła działalność kompania manewrowa, 10 listopada odleciała pierwsza grupa żołnierzy, 1 grudnia POLLOG oficjalnie przekazał odpowiedzialność duńskiemu batalionowi logistycznemu i 6 grudnia w Kielcach nastąpiło uroczyste powitanie PKW.

Naqoura UNIFIL HQ z lotu śmigłowca Italair a niżej na koniec zapraszam na obejrzenie kilku filmów (cztery pierwsze całkowicie własne):

UNIFIL, Pollog, Medal Parada. 19.08.97 / FC gen. Stanisław Woźniak prowadził ceremonię.
UNIFIL, Naqoura, Italair Medal Parada czyli włoskie show. 21.11.97. Polski Medevac.
UNIFIL, Tibnin, Irishbatt Medal Parada, 17.03.98. / pod namiotem bo lało.
UNIFIL, Fiji Medal Parada, Quana, 1992 / Chociaż nie pamiętam czy nie 1997 bo robiłem film na dwóch takich imprezach.
Bardziej w turystycznym nastroju (pierwsze dwa filmy moje):
GENEZA POWSTANIA MISJI UNIFIL
Liban, leżący na pólnoc od Izraela i mający z nim swoją krótką południową granicę bardzo różni się od innych krajów arabskich Bliskiego Wschodu. Można powiedzieć, że jest najbardziej europejski. Zawsze rozwijał się dynamicznie, a średni poziom życia był tam stosunko wysoki. Zwany był Szwajcarią Bliskiego Wschodu, ze względu na rozwój banków i przepływ kapitału. To tam była Fenicja w której wynaleziono pieniądze i obrót nimi. W Libanie od wieków żyli ze sobą w zgodzie chrześcijanie i muzułmanie. Jeśli chodzi o populację było to pół na pół. W Libanie przez długi czas panował pokój, gdyż funkcjonowała tam sprawnie prosta zasada podziału władzy - prezydentem był chrześcijanin a premierem muzułmanin. W rządzie też dzielono się fotelami zgodnie po połowie. Po kolejnej (czwartej) wojnie Izraela z e światem arabskim Yom Kuippur w 1973, w której Izrael ponownie pobił swoich sąsiadów na wszystkich frontach, z terenów Palestyny do Libanu przedostało się ok. 100 tys. uchodźców, którzy założyli w Libanie obozy palestyńskie a w nich prowadzili działalność polityczną i terrorystyczną. Z czasem obecność uchodźców islamskich na terytorium Libanu naruszyła równowagę demograficzną w tym kraju, do tego doszła radykalizacja własnych ugrupowań zbrojnych i wybuchła wojna domowa. Siły islamske, zarówno palestyńskie jak i rodzime przeprowadzały też ataki na pogranicze Izraela, poprzez ostrzał z broni ręcznej, rakiet typu katiusza, oraz przeprowadzając akcje terrorystyczne. Odpowiedzią Izraela była Operacja Litani 14-28.03.1978. Celem operacji było zniszczenie baz OWP w południowym Libanie. Izrael opanował południowy Liban do rzeki Litani. Po trzech miesiącach wojska izraelskie wycofały się, a zamiast nich wprowadzone zostały siły ONZ - UNIFIL. UNIFIL, który Rada Bezpieczeństwa ONZ powołała 19.03.1978 roku, rozlokowano na terenie między strefą buforową na południu a rzeką Litani na północy. Kwaterę Główną (UNIFIL HQ) zbudowano nad samym Morzem Śródziemnym obok miejscowości Naqoura na terenie strefy buforowej, ok. 2km na północ od przejścia granicznego z Izraelem w Rosh Ha-Nikra. W latach 1982-85 to ciężki czas dla Libanu i dla misji UNIFIL. Już w czasie trwania misji wybuchła tzw. Wojna Libańska, która miała swoje trzy fazy. Wojna zakończyła się wycofaniem wojsk izraelskich z Libanu 10.06.1985r. Izrael stworzył jednak tam ok. 3-15 km strefę buforową na północ od swej granicy którą przekazał libańskim chrześcijanom, którzy utworzyli na tym przygranicznym terenie Armię Południowego Libanu - SLA (South Lebanon Army) którą uzbroili w zdobyczny wcześniej sprzęt wojskowy.
~~*~~
Na terenie HQ w Naqoura był zlokalizowany szpital (UNIFIL Hospital) prowadzony najpierw przez Szwedów, do których dołączył personel z Norwegii. Dwa kraje skandynawskie nie były w stanie zapewnić fachowej obsady (nie było chętnych medyków) w związku z tym zrezygnowali, a zadanie to ONZ zaproponował Polsce.
W efekcie tego 06 kwietnia 1992*** roku do Naqoura dotarła samolotem rejsowym Warszawa - Tel Awiw pierwsza organizacyjna grupa Polaków, pod dowództwem ppłk Wojciecha Aksamita, której zadaniem było przygotowanie gruntu do przybycia zasadniczej części kontyngentu medycznego. W grupie tej znaleźli się ludzie najlepiej znający język angielski, którzy następnie mieli przejąć obowiązki w komórce medycznej Kwatery Głównej i w szpitalu. Byli to lekarze medycyny, weterynarii (2), farmaceuta, naczelna pielęgniarka. Na zdjęciu niżej pierwsze nieformalne spotkanie z dowódcą Italair (w środku). Stoją od lewej: pilot Italair, ppłk W. Aksamit, mjr S. Szkrobol, d-ca Italair ppłk pil. G. Torresi, Naczelna Pielęgniarka Alina Stankiewicz, chirurg i z-ca ds. medycznych Lech Szewczyk. Jak widać jeszcze nie wszyscy w unifilowskim mundurku.

Te dwa tygodnie były czasem intensywnego zapoznawania się z miejscem pracy i służby, fasowaniem unifilowskich mundurów polowych, wyrabianiem dokumentów (ID Card), spotkaniami ze swoimi odpowiednikami, którzy byli bardzo zainteresowani w szybkim przekazaniu swoich obowiązków. Dowódca grupy odbył pierwsze spotkania z Force Commanderem, generałem szwedzkim Lars-Eric Wahlgren (1929-99), który pełnił tą funkcję 07.1988-02.1993.
23 kwietnia 1992 na miejsce dotarła część zasadnicza kontyngentu pod dowództwem ppłk lek. Jerzego Banacha. Na miejsce dotarł kontygent w składzie finalnym 96 osób:
  • personel szpitala - 87 osób (lekarze, pielęgniarki, technicy, farmaceuci, kierowcy-sanitariusze, sztab, logistyka, tłumacze);
  • komórka medyczna UNIFIL HQ - 5 osób, tj. Szef Służby Zdrowia (CMO), Naczelny Higienista (FHO), Szef Zaopatrzenia Medycznego (FMSO), Asystent FMSO (AMSO), statystyk medyczny (chor.);
  • żołnierze wchodzący w skład MP - 4 podoficerów żandarmerii.
W poniedziałek 27 kwietnia 1992 nastąpiło oficjalne, uroczyste przekazanie szpitala (UNIFIL Hospital) i swoją działalność rozpoczęła Polska Wojskowa Jednostka Medyczna w Libanie (PolMedCoy). Do tego czasu trwały intensywne ćwiczenia z procedur ewakuacji medycznej (Medevac), które prowadzono w koordynacji z załogami śmigłowca Italair. Takich próbnych alarmów Medevac przeprowadzono wtedy ok. 30, poprzez doskonalenie skracając czas od alarmu do startu śmigłowca.
***
***Teraz wyjaśnię skąd różnica daty (wszędzie jest 13.04.1992) w przyjeździe pierwszej dwudziestki do Libanu. Prawdziwa data to 06.04.1992 tak jak napisałem. Błąd jest w książce G. Ciechanowskiego na dodatek nie z Jego winy tylko z mojej. W tym miejscu przepraszam autora tej książki za wprowadzenie w błąd. Błąd sam powielałem przez lata i gdyby nie to, że zdecydowałem się na opracowanie tej strony pozostałby na zawsze. W rozmowie telefonicznej  (być może też w mailu bo przesyłałem zdjęcia) określiłem tą datę na 13.04. z prostego powodu. Do Libanu w misję UNIFIL udałem się drugi raz właśnie 13 kwietnia tyle, że roku 1997. Jako, że wspomnienie to było nowsze, to wyskoczyło mi odruchowo jako pierwsze i takie poszło do autora książki. Teraz, po latach wróciłem do tematu i żeby być jak najbardziej perfect sięgnąłem do starych unifilowskich kronik. W annałach miesięcznika "Litani" odnalazłem prawdę. Jeszcze raz przepraszam P. Grzegorza Ciechanowskiego. Czeski błąd, zupełnie nieumyślny.


PWJM samodzielnie funkcjonował przez dwa lata. 15 kwietnia 1994r. polski batalion logistyczny POLLOG przejął zadania i rejon zakwaterowania od Szwedów. Było to ogromne zadanie logistyczne gdyż zaopatrzenie praktycznie we wszystko co było niezbędne do codziennego życia wszystkim żołnierzom całej misji pochodziło z magazynów POLLOG, a magazyny te musiały miesięcznie przyjąć i wydać tony (a nawet setki ton) różnego rodzaju asortymentu. Towar ten z kolei był przewożony pojazdami POLLOG z portów morskich i lotnisk Izraela i Libanu do Naqoury, a następnie dowożony do poszczególnych kontyngentów (część towarów z magazynu odbierały sobie bataliony same). POLLOG dysponował ogromnymi magazynami w tym potężnymi chłodniami z własną elektrownią zasilającą. Z tego prądu korzystali nawet miejscowi sklepikarze rozlokowani wzdłuż głownej ulicy Mingi Street. Stan osobowy polskiego kontyngentu stale się zwiększał bo dochodziły nowe zadania. Przybywały też nowe jednostki. Praktycznie razem z Pollogiem w miejscowości Jwayya też od Szwedów, Polacy przejęli jednostkę inżynieryjną. Powstał tam PolEngCoy.
01 kwietnia 1995 stanowisko dowódcy UNIFIL (FC) objął gen. bryg. Stanisław Woźniak. Force Commander był asystentem sekretarza generalnego ONZ. Jest to najwyższe i jedyne stanowisko wojskowe wyłaczone z podległości krajowej. Dowódca misji jest pracownikiem ONZ i uposażenie też pobiera z ONZ. Gen. Woźniak pełnił swoją funkcję do 30 września 1997 czyli 2,5 roku.
1 czerwca 1996 od Norwegów przejęliśmy kompanię remontową w miejscowości Tibnin - powstał PolMaintCoy (PMC). Skład kontyngentu uzupełniało jeszcze 17 osób w Kwaterze Głównej i 8 żołnierzy żandarmerii w strukturach MP. Personel szpitala zmniejszył się do 63 osób gdy przestał być niezależną jednostką. Była też międzynarodowa jednostka szybkiego reagowania na transporterach SISU - FMR (Force Mobile Reserve) w której też pojedynczo byli obecni Polacy. Kontyngent rozrósł się do ponad 600 osób i był jednym z największych w UNIFIL. Na czele każdego kontyngentu narodowego stał Dowódca Kontyngentu (ContiCo). Dowódcą polskiego kontyngentu był dowódca POLLOGu. Było to nietypowe gdyż zwykle funkcje te w innych krajach pełnili najwyżsi rangą oficerowie Kwatery Głównej (chyba że takich stanowisk nie mieli). Wśród polskich żołnierzy najwyższą rangę miał ACOS/Log (płk - z-ca Szefa Sztabu / Szef Logistyki UNIFIL) który w strukturach misji stał wyżej od d-cy batalionu.
Tu wyjaśniam, że Dowódca UNIFIL (FC - generał), miał zastępcę (DFC, generała, rotacyjnie co 6-12 m-cy z innego kraju) i Szefa Sztabu (COS, generał co 6-12 m-cy z innego kraju). UNIFIL, będąc największą onzetowską misją wojskową miał aż trzech generałów. Następne stanowiska w hierarchii to Asystenci Szefa Sztabu (ACOS), pułkownicy najważniejsi w swoich kontyngentach zwykle byli jednocześnie dowódcami kontyngentów (wyjątki to Polska i Finlandia). Było ich czterech: ACOS/A&P (zwykle Norweg), ACOS/OPS (zwykle Irlandczyk), ACOS/Log (zwykle Francuz, potem Polak), ACOS/Liason (zwykle Fin). Następni w tej hierarchii byli szefowie służb (podpułkownicy). Polacy obstawili od razu komórkę medyczną i mieliśmy Szefa Służby Zdrowia (CMO). Pierwszym CMO był ppłk dr n. med. Marek Rachwalik. Po przejęciu Pollogu i jednostek specjalistycznych (inżynieryjnej i remontowej) Polacy otrzymali stanowiska Szefa Służby Remontowej (CMaintO) i Szefa Saperów (CEO) oraz wiele różnych innych stanowisk w logistyce UNIFIL.

Pierwsza komórka medyczna - Medical Cell UNIFIL HQ 1992. Od lewej: Kpt. Marek Brach (FMSO - Szef Zaopatrzenia Medycznego UNIFIL), chor. Joanna Koczorowska (statystyk medyczny, sekretariat), ppłk dr n. med. Marek Rachwalik (CMO - Szef Służby Zdrowia UNIFIL), por. Aleksandra Kania (AMSO - Asystent FMSO), mjr lek. wet. Sławomir Szkrobol (FHO - Naczelny Higienista/Epidemiolog UNIFIL).
Zdjęcie zaczynamy oglądać od góry czyli od północy.  
1. Szpital UNIFIL - PolMedCoy. 2. ItalAir z lądowiskiem śmigłowców. 3. Camp Tara (Irlandzki Camp Command) i MP Coy (Camp Martin). 4. Rejon zakwaterowania i baraki sztabowe Kwatery Głównej.  5. Dom FC. 6. FrenchLog - francuska jednostka logistyczna i wartownicza.  7. Magazyny i warsztaty komórek podległych Kwaterze Głównej (sekcje logistyczne, transportowe, łączności, itd.). 8. POLLOG. 9. Magazyny Pollogu i agregaty prądotwórcze. 10. Sklepy libańskie przy Mingi Street.

W czasie gdy dowódcą UNIFIL (FC) był polski generał Stanisław Woźniak w południowym Libanie miał miejsce poważny kryzys polityczno-militarny z którym UNIFIL, a więc i jego dowódca musiał się zmierzyć. W efekcie ostrzeliwania przez Hezbollah rakietami własnej konstrukcji typu katyusza północnego Izraela, ten w końcu stracił cierpliwość i zareagował działaniami zbrojnymi na szeroką skalę. Można powiedzieć że miała tu miejsce krótka 16 dniowa wojna przygraniczna, która jednak skutkowała dużą ilością ofiar zwłaszcza cywilnych. Tragiczny w skutkach okazał się dzień 18 kwietnia 1996 gdy izraelski ostrzał zabił 106 cywilów (w tym kobiety i dzieci) którzy schronili się na terenie siedziby batalionu Fiji w Quana zakładając, że jest to najbezpieczniejsze miejsce. Hezbollah wystrzelił gdzieś z okolic muru posterunków ONZ swoje rakiety (niestety często tak robili), a w odpowiedzi nastąpił ostrzał. Efekt tego ostrzału był tragiczny. Izrael udawał oficjalnie, że nie wiedział że są tam schronieni cywile. Zbrodnia ta została potępiona przez społeczność międzynarodową. Przebieg i kalendarium wydarzeń w linku tytułowym operacji. Tu zobaczysz zdjęcia masakry i skalę tej izraelskiej zbrodni.
Działania UNIFIL: 17 kwietnia zostali zaatakowani i ostrzelani najpierw z powietrza, potem ogniem artyleryjskim polscy saperzy pracujący przy likwidacji szkód po wcześniejszych ostrzałach. Zarówno Polacy jak i żołnierze z Nepalu i Fiji w tym kryzysowym momencie przyjęli pod dach swoich pozycji cywilów chroniących się przed pociskami. Niestety, Izrael ne zwykł przebierać w środkach i 18 kwietnia dokonała się masakra w Quana. Z ofiarami nie liczył się też Hezbollah. Bojownicy podchodzili pod same ogrodzenia pozycji ONZ skąd wystrzeliwali swoje rakiety licząc, że w te miejsca Izrael nie odpowie ogniem. Te kalkulacje zwykle były właściwe lecz często też zawodziły. Szpitalem UNIFIL kierował wtedy płk lek. Mieczysław Niedzielewski. Szpital włączył się natychmiast do udzielania pomocy rannym. Zespół lotniczy Medevac ewakuował 13 rannych wymagających natychmiastowej pomocy. Wykonywano operacje chirurgiczne i setki drobniejszych zabiegów. Było to 16 najtrudniejszych dni dla każdego żołnierza ONZ, na dodatek w tym czasie odbywała się planowa rotacja polskiego kontyngentu. Zobacz też - Masakra w Kanie.

Znalezione i wybrane filmy w j. angielskim /pierwszy film po polsku/:
Spędzanie urlopów i czasu wolnego w UNIFIL
Ze względu na lokalizację misji, teren ten jest bardzo atrakcyjny turystycznie i wart zwiedzania. Nasi żołnierze mieli w tym względzie dwa kierunki działania i kilka sposobów realizacji.
Liban. Pod względem turystycznym równie ciekawy jak Izrael, za to mniej znany - ma zdecydowanie ciekawsze ukształtowanie terenu i wspanialsze widoki do zaoferowania. Na terenie Libanu znajdziemy jednak prawdziwe perełki turystyczne: Baalbek opisywany przez Van Denikena jako coś co musieli pomóc budować kosmici, Andżar, Byblos i najbliżej pozycji UNIFIL położony starożytny fenicki Tyr. Z małych lecz niezwykłych miejsc największe wrażenie robi Dolina Kadisza (zobacz film) i Grota Jeita.  
Izrael. Ziemia święta. Kierunek południowy. Najlepiej zwiedzało się własnym zakupionym wcześniej samochodem i z rodziną. W najbliższym mieście Nahariya kogo było stać wynajmował mieszkanie, sprowadzał sobie na całe wakacje rodzinę i może dziś powiedzieć, że nie zaoszczędził ale co wszyscy widzieli to ich. Tu wyjaśniam, że na terenie baz nie można było gościć (nocować) rodzin - UNIFIL był misją uznawaną za strefę wojenną. Rodzina mogła odwiedzić kwaterę główną w Naqoura ale procedura wymagała wyrobienia im tzw. ID karty uprawniającej do wjazdu. Istniała również możliwość wyjazdu na wycieczki do Egiptu i Jordanii. Żeby się nie rozpisywać, kto zainteresowany - zapraszam na filmowy przewodnik:

Created with WebSite X5
Strona o misjach ONZ
Wróć do spisu treści