Strona o misjach ONZ

Strona o misjach ONZ
Przejdź do treści
Kolejne misje:
Komisja Nadzorcza Państw Neutralnych w Korei
Materiał szwajcarski. Szwajcaria jako państwo o wieczystej neutralności wzięła udział w tej komisji, obok Polski, Czechosłowacji, i Szwecji.
Początki udziału Polaków w misjach ONZ - Korea 1953

Pierwszy udział Polaków w misjach międzynarodowych datuje się od roku 1953, gdy rząd PRL wysłał swych obserwatorów do Korei. Gdy 27 lipca 1953 roku podpisano traktat pokojowy w Panmundżonie, Polacy weszli w skład dwóch międzynarodowych komisji nadzorujących rozejm. Były to: Komisja Nadzorcza Państw Neutralnych (KNPN) i Komisja Repatriacyjna Państw Neutralnych (KRPN). Neutral Nations Supervisory Commission (NNSC).
W komisjach tych łącznie wzięło udział ok. 1000 osób.

Od tej pory datuje się udział Polski w międzynarodowych misjach pokojowych.

Koniec II Wojny Światowej zastał państwo koreańskie podzielone mniej więcej na pół. Przepędzono Japończyków, a kraj wyzwolono. Północ wyzwoliła Armia Czerwona a południe US Army. Sytuacja była więc bardzo podobna jak z Niemcami tylko podział miał tu przebieg równoleżnikowy, inny był kontynent i inni ludzie. Dokładnie linią podziału stał się 38 równoleżnik. W Europie powstały dwa państwa niemieckie, a w Azji dwa państwa koreańskie. 15 sierpńia 1948 roku proklamowano powstanie Republiki Korei (płd), a 04 września 1948 KRL-D (płn). Wojska okupacyjne opuszczają obie Koree w 1949r. Taki stan trwa do dziś. Korea pozostaje jedynym na świecie podzielonym ze względów ideologicznych na dwa państwa jednolitym narodem.

25 czerwca 1950 roku północ dokonuje najazdu na południe mając za cel zjednoczenie państwa pod swoimi komunistycznymi sztandarami. Rozpoczyna się krwawa Wojna Koreańska. Przywódca Kim Ir Sen ma wsparcie ZSRR i Chin. W inwazji bierze udział ok. pół miliona Chińczyków.
Natychmiast reaguje Rada Bezpieczeństwa ONZ tworząc wojska interwencyjne (15 państw), których trzon stanowi regularna armia USA. Jest to pierwszy i jedyny taki przypadek gdzie ONZ tak zareagował. Głównodowodzącym wojsk ONZ w Korei został gen. Douglas Mac Arthur. Krwawa wojna trwała 3 lata i kosztowała życie ok. 3 mln ludzi. Zginęło ok. 2 mln Koreańczyków i prawie milion Chińczyków. Straty USA to prawie 34 tys. zabitych i ponad 100 tys. rannych. W pierwszym roku wojny omal nie doszło do opanowania całego półwyspu przez armię pólnocy.
27 lipca 1953 podpisano rozejm w wiosce Panmundżon. Ustalono też mocno skomplikowane i ścisłe zasady przestrzegania tego rozejmu. Do tego celu powołano Wojskową Komisję Rozejmową (przedstawiciele obu Korei) oraz organ nadzoru i kontroli w postaci Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych (KNPN), złożony z przedstawicieli czterech państw nie zaangażowanych w ten konflikt. Dwa akceptowała północ i zostały to Czechosłowacja i Polska. Kolejne dwa akceptowane przez południe to Szwecja i Szwajcaria.
W celu realizacji postanowień w Panmundżon wybudowano specjalne baraki, a linia demarkacyjna (38 równoleżnik) biegła przez środek baraku Wojskowej Komisji Rozejmowej, a dokładniej przez środek stołu stojącego na środku sali obrad. Po pólnocnej stronie stołu zasiadali przedstawiciele KRL-D a po południowej Republiki Korei. Środkiem stołu biegły kable mikrofonów wyznaczając przebieg linii demarkacyjnej 38 równoleżnika.

W 1952 powołano do życia specjalną jednostkę JW 2000, której zadaniem było przygotowanie pracowników służby dyplomatycznej i wojska do zadań w przyszłej misji obserwacyjnej w Korei, później w Wietnamie. Personel jednostki liczył 120 osób, z czego 40 to oficerowie, natomiast pozostali pochodzili z MSZ, MSW i Wojskowej Służby Wewnętrznej. Pod koniec czerwca 1953 roku w rejon pierwszej polskiej misji udała się grupa rekonesansowa (30 osób). 12 września 1953 oficjalnie powołano polską misję  w Korei pod dowództwem gen. bryg. Mieczysława Wągrowskiego. Szefem drugiej, równie licznej zmiany był gen. bryg. Józef Krzemień. Polska misja w porównaniu do innych była ogromna - liczyła 302 osoby (w tym 259 wojskowych). Na miejsce dotarła dwoma transportami kolejowymi. Kontyngent był wyposażony jak na tamte czasy we wszystko co niezbędne i zupełnie samowystarczalny. Ponad 100 pojazdów terenowych, żywność i sprzęt kwatermistrzowski, radiostacje, zapasowe mundury, leki.
Pierwsze posiedzenie KNPN w Panmundżon odbyło się 01 sierpnia 1953. Na początku posiedzenia te odbywały się bardzo często, by wraz z upływem tygodni i miesięcy zmniejszyć częstotliwość to 1x na tydzień. Z czasem nasiliła się swoista walka pomiędzy zespołami. Z jednej strony Polsko-Czechosłowacki kontra Szwedzko-Szwajcarski.
We wrześniu 1953 zorganizowano Polski Zespół w Komisji Repatriacyjnej który liczył 32 osoby. Zadaniem zespołu była pomoc w powrocie do domów byłych jeńców wojennych z poszczególnych krajów będących stronami konfliktu.
KNPN utworzyła 10 stałych i 10 ruchomych grup inspekcyjnych (5 na północy i 5 na południu). Grupy te były 4 osobowe (po jednym z każdego kraju) plus tłumacz. Grupy te służyły do kontroli realizacji postanowień traktatu pokojowego, wykrywały wszelkie naruszenia traktatu i składały meldunki. Grupy ruchome działały w systemie dyżunym i były gotowe do natychmiastowego wyjazdu w wyznaczone miejsce w razie konieczności.
Od połowy roku 1954 nasiliły się prowokacje w stosunku do KNPN ze strony Koreańczyków z południa. Istniała nawet obawa ataku militarnego. Po prostu robiono wszystko aby nas z tej misji wyrzucić. Miało to zapewne związek z tym że nasze kontrole obiektów Korei Płn. były ustawiane i stały się fikcją. Koreańczycy znali terminy każdej kontroli i po przybyciu na miejsce nie było czego kontrolować. Nastąpiły silne demonstracje z żądaniem usunięcia Polski i Czechosłowacji z Korei. Dodatkowo wydało się, że w składzie polskiej misji znajduje się czterech obywateli ZSRR. W kwietniu 1954 Szwedzi i Szwajcarzy wyrazili chęć wyjazdu i likwidacji swoich delegacji obwiniając stronę polską i czechosłowacką za to, że komisja praktycznie nie może wypełniać swoich zadań. Wkrótce nastąpiły redukcje personelu i wycofanie się kontyngentu. Od 1955 polska misja liczyła 84 osoby, 1956-57 już 36 osób. Co roku liczba ta była mniejsza i od 1963 było to 11 osób (6 wojskowych).
07 listopada 1955 miała miejsce katastrofa amerykańskiego śmigłowca w której zginęło trzech polskich oficerów: mjr Jakub Zygielski, kpt. Władysław Rudnik i por. Zygfryd Zieliński. Zginąl też wtedy amerykański pilot.
Ciekawostka: w 1957 roku jako tłumacz na misji przebywał słynny żeglarz Leonid Teliga.
Oddam głos Ś.P. Stanisławowi Łapecie z Wrocławia, który był uczestnikiem misji w tym trudnym czasie (1955) i wielokrotnie z nim o różnych sprawach rozmawiałem:
"Wszyscy udawali bohaterów i nadrabiali miną, ale gdyby samoloty pojawiły się nad naszymi głowami, to uciekalibyśmy do lasu ".  Obserwacja braterskich relacji w ramach układu warszawskiego: "Jeden z czechosłowackich obserwatorów, wracając z misji, zauważył polski samochód osobowy „Warszawa” parkujący obok posterunku, na którym służbę pełniło dwóch Amerykanów. Ujrzał w budce śpiących amerykańskich żołnierzy i polskiego kierowcę. Czesi od razu zadzwonili do generała informując, że nasz
żołnierz popił z imperialistami i śpi u nich. Na drugi dzień kierowca został odesłany do Polski".
Ciekawostka: Mimo ponad tysiąca żołnierzy którzy przewinęłi się przez misję w Korei tylko jeden Jan Hajdukiewicz, tłumacz, uciekł na amerykańską stronę. Oficjalna propaganda PRL oskarżyła Amerykanów o porwanie Hajdukiewicza. Oczywiście dał on nogi za pas zupełnie z własnej woli.
==============================================
Opracowanie własne, na podstawie analizy różnych źródeł zwłaszcza książki Grzegorza Ciechanowskiego - "Żołnierze Polscy w misjach i operacjach pokojowych poza granicami kraju w latach 1953-89"
Więcej:
                  

Wspomnienie: ŚP Stanisław Łapeta z Wrocławia, Korea, 1954
Wspomnienie: Marian Reinberger, Korea, 1989

W latach 1954-66 Polacy wzięli udział jako obserwatorzy w Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli w Indochinach (ICSC). International Commission for Supervision and Control Indo China (ICSC). Misja obejmowała obszar trzech państw Wietnamu, Laosu i Kambodży.

W tym regionie komisje miały za zadanie: kontolować przegrupowania wojsk, czuwać nad liniami demarkacyjnymi, kontrolować proces zwalniania jeńców, nadzorować porty, lotniska, itp. pod kątem dostaw broni i sprzętu wojskowego dla stron konfliktu. WIĘCEJ

Międzynarodowa Grupa Obserwatorów w Nigerii, Observers Team to Nigeria (OTN) w latach 1968-70. Udział wzięło łącznie pięciu polskich oficerów, którzy wykonywali podróże inspekcyjne po kraju objętym krwawą wojną domową. Rząd Nigerii chciał udowodnić że nie jest winien ludobójstwa o które był posądzany przez opinię międzynarodową.

Created with WebSite X5
Strona o misjach ONZ
Wróć do spisu treści